martes, 1 de noviembre de 2011
A CORDA DO MUSTALLAR
Villouso é o nome dun arroyo dos Ancares que parte dous altos montes : O Mustallar ye o Corno Maldito. O pé dun deles taba fai tempo unha pequena aldea, algo máis arriba do que hoy é o pueblo de Burbia. No pico do Mustallar xuntábanse os ancareses pra facer xusticia nos casos pouco claros.
Eilí víase una gran corda que según a crencia d xente baxaba do cielo.
A persona que tuvera razón nalgúa porfía podía coller a corda ca mau, mais cuando quería facelo o culpable , a corda subia ye o falso non podía chegar a agarrala.
Esta corda desapareceu, porque dunha vez, sirvíndose dunha trampa, o culpable pudo collela.
A cousa foi que un home de Donís, nunha feira de gado que tiña lugar cada ano na Campa dos tres Bispos, pidera prestados cuartos a outro de Burbia ye cuando éste reclamoulle o pago, o galego negoulle a deuda.
Foron pois a Xusticia ye subiron, cos testigos dos dous lados ancareses, ó monte pra facer a proba da corda. Lle tocou primeiro o prestamista, quen levantou o brazo ye colleu a corda, que paraba quieta pois o home tiña a razón.
Chégalle a vez o deudor quen dalle ó burbiego o bastón que lle sirvira pra subir o monte , pra que o sostuvera mentras tanto, ye éste cóllelo de boa fe .
O galego entonces colleu tamén a corda como o fixera o outro. Os testigos non podía creelo e mais cuando o deudor devolveu o bastón ó burbiego, a corda comenzou outra vez a subir.
Naide podía dar razón do que pasaba, hasta que o culpable confesou que drento do bastón escondera os cuartos que o outro lle prestara.
O galego sirvírase desta trampa pra poder chegar á corda.
Todos taban mirando cuando a corda volvería a baixar mais ésta nunca máis baixou ye os ancareses perderon esta forma infalible de facer xusticia.
Versión personal de una leyenda rusa.
viernes, 28 de octubre de 2011
A invernada na Serra
A INVERNADA Na SERRA
Un Boi de Canteixeira que perdérase polo monte da Serra ye andaba polo carreiro da murteira de Pedra Cabalar, cuando atopouse con un Carneiro ye preguntóulle:
-¿Pra onde vai o Carneirín?
-Vou buscando un furaco pra non morrer de friu no inverno que ya ven-respondeu o Carneiro.
-Pois imos xuntos, ye pode que atopemos un refuxo ben grande ye o subeiro pra cuando chova ou neve.
Foron logo andando ye a pouco xúntaselles un Porco
-Busco un sitio pra pasalo inverno
-Pois logo ven con nós.
Iban polo carreiro das fontes de Teixeira cara a Serra ye viron parecer por entre os rebolos un Pato que iba buscando ó mismo, ye tamén xuntouse con eles
Xa taban algo cansados cuando vein baixar por entre os acebáis un Galo que tamén xuntóuselles de gana.
Todos xuntos siguiron po lo carreiro falando entre eles.
-¿Que imos facer? Ya se sinten as primeiras xeadas ¿Onde nos meteremos as noites todos cinco?
Chegados eiquí dixo o Boi:
-A min paréceme que temos que buscar unha cabana antes da noite pois si xea morreremos sin remedio.. Si corremos a escape todos xuntos, pronto poderemos chegar as cabanas da Serra de Vilar que recordo haber tado eu pacendo por eillí ye que neste tempo do inverno tarán valeiras.
Mais o Carneiro dixo:
-Eu teño un manto de quente lá . Tou que me doin as pernas de andar tanto ye poderéi pasála noite sin chegar a cabana que inda tá muy lonxe.
O Cocho tamén dixo:
-A min ó friu non lle teño medo, fozo ye métome baixo da terra ye non teño falta de outra cousa.
A sua vez o Pato declarou:
-Pois eu sentaréime entre os ramallos d’un abedul, unha ala serviráme de cama ye a outra de mantelo ye por friu que faga a noite eu tarei ben quente. Non teño falta de ningua cabana.
Tamén o Galo era da misma opinión, así que o Boi, vindo que non podía cuntar cos sous compañeiros ye que tiña que marchar solo díxolles:
Bueno pois facéi como os de a gana. Eu chegarei a Serra ye drento de unha cabana, farei lume ye pasarei a noite solo pero quente. Logo non viñáis a pidirme que vos deixe entrar.
Ye correndo chegou logo as cabanas ye entrado na corte máis endoada fixo lume ye acomodouse a pasala noite o subeiro pois ya taba neviscando fora.
O pouco chegou o Carneiro todo nevado ye pidioulle o Boi que lle deixara entrar ye quentarse un pouquín
-Non oh, tu teis boa lá pra poder quedar fora. Non che deixarei entrar.
-Pois si non me deixas entrar toparei contra unha viga que fará caier a cabana ye todos dous pasaremos friu.
O Boi quedóse pensando ye por fin deixóulle entrar pois si non podera ser pior
Ye deixou pasar o Carneiro.
O rato chega o Porco:
-Deixame entrar amigo que tou xeado co friu
ye si non fozaréi o pé dos postes ye caierá a cabana.
Ye o Boi non pudo facer outra cousa que deixar entrar tamén ó Porco.
Por fin viñeron o Pato ye o Galo pidindo o mismo, pois si non arrincarían as pallas do teito pra que entrara a neve ye o friu.
O Boi non pudo facer outra cousa que deixar entrar tamén a estos dous, ye cuando taban todos xuntos ye quentes puxérose a cantar todos de manera que unha raposa
que pasaba por eilí ó sentir o alboroto entroulle a fame de galo, ye púxose a pensar a manera de atrapalo.
Despertou ó Oso que taba durmindo debaixo dos piornos do Mosqueiro ye tamén chamou ó Lobo ye díxolles
-Amigos meus: encontrei unha cabana chea de comida pra nós: Pra ti Oso un boi, pra ti Lobo un carneiro ye pra min un galo.
-Ta ben logo-responderon a unha os dous amigos-lévanos pronto para matalos ye comelos.
A Raposa levóulos hasta a corte da cabana ye o Oso dixo ó Lobo
-Entra tu diantre.
Pero o Lobo:
-Non oh, entra tu primeiro que eres o que teis mais forza
O Oso foi entrar o primeiro mais o Boi embestiulo ye clavoulle os cornos quedando o Oso atrapado contra a parede; o Carneiro doulle unha topada na barriga que dou con él no suelo; o Cocho arrincáballe o pelexo, ó tempo que o Pato picáballe nos ollos ye o Galo sentado no alto dunha viga gritaba a todo pulmón:
-¡Deixáimo pra min! ¡Deixáimo pra min!
O Lobo ye a Raposa ó sentir os gritos de guerra do Galo, colleron medo ye votaron a correr. O Oso ascasí pudo escapar tamén ye cuando alcanzou ós dous compinches cuntoulles as suas penas:
- ¡Si souperais o que me pasou eilí drento! Nunca na vida pasei tanto medo. Namais entrar na corte votouseme unha muller con unha forquita ye clalvoume na parede. Veu dispois un tropel que non paraba de darme golpes ye picotazos no corpo ye nos ollos.
- Mais o pior de todos era un que taba no mais alto que non paraba de gritar:
-Deixáimo para min! ¡Deixarmo para min!
Si éste chegara a collerme tedes por seguro que morro colgado da viga.
-
Un Boi de Canteixeira que perdérase polo monte da Serra ye andaba polo carreiro da murteira de Pedra Cabalar, cuando atopouse con un Carneiro ye preguntóulle:
-¿Pra onde vai o Carneirín?
-Vou buscando un furaco pra non morrer de friu no inverno que ya ven-respondeu o Carneiro.
-Pois imos xuntos, ye pode que atopemos un refuxo ben grande ye o subeiro pra cuando chova ou neve.
Foron logo andando ye a pouco xúntaselles un Porco
-Busco un sitio pra pasalo inverno
-Pois logo ven con nós.
Iban polo carreiro das fontes de Teixeira cara a Serra ye viron parecer por entre os rebolos un Pato que iba buscando ó mismo, ye tamén xuntouse con eles
Xa taban algo cansados cuando vein baixar por entre os acebáis un Galo que tamén xuntóuselles de gana.
Todos xuntos siguiron po lo carreiro falando entre eles.
-¿Que imos facer? Ya se sinten as primeiras xeadas ¿Onde nos meteremos as noites todos cinco?
Chegados eiquí dixo o Boi:
-A min paréceme que temos que buscar unha cabana antes da noite pois si xea morreremos sin remedio.. Si corremos a escape todos xuntos, pronto poderemos chegar as cabanas da Serra de Vilar que recordo haber tado eu pacendo por eillí ye que neste tempo do inverno tarán valeiras.
Mais o Carneiro dixo:
-Eu teño un manto de quente lá . Tou que me doin as pernas de andar tanto ye poderéi pasála noite sin chegar a cabana que inda tá muy lonxe.
O Cocho tamén dixo:
-A min ó friu non lle teño medo, fozo ye métome baixo da terra ye non teño falta de outra cousa.
A sua vez o Pato declarou:
-Pois eu sentaréime entre os ramallos d’un abedul, unha ala serviráme de cama ye a outra de mantelo ye por friu que faga a noite eu tarei ben quente. Non teño falta de ningua cabana.
Tamén o Galo era da misma opinión, así que o Boi, vindo que non podía cuntar cos sous compañeiros ye que tiña que marchar solo díxolles:
Bueno pois facéi como os de a gana. Eu chegarei a Serra ye drento de unha cabana, farei lume ye pasarei a noite solo pero quente. Logo non viñáis a pidirme que vos deixe entrar.
Ye correndo chegou logo as cabanas ye entrado na corte máis endoada fixo lume ye acomodouse a pasala noite o subeiro pois ya taba neviscando fora.
O pouco chegou o Carneiro todo nevado ye pidioulle o Boi que lle deixara entrar ye quentarse un pouquín
-Non oh, tu teis boa lá pra poder quedar fora. Non che deixarei entrar.
-Pois si non me deixas entrar toparei contra unha viga que fará caier a cabana ye todos dous pasaremos friu.
O Boi quedóse pensando ye por fin deixóulle entrar pois si non podera ser pior
Ye deixou pasar o Carneiro.
O rato chega o Porco:
-Deixame entrar amigo que tou xeado co friu
ye si non fozaréi o pé dos postes ye caierá a cabana.
Ye o Boi non pudo facer outra cousa que deixar entrar tamén ó Porco.
Por fin viñeron o Pato ye o Galo pidindo o mismo, pois si non arrincarían as pallas do teito pra que entrara a neve ye o friu.
O Boi non pudo facer outra cousa que deixar entrar tamén a estos dous, ye cuando taban todos xuntos ye quentes puxérose a cantar todos de manera que unha raposa
que pasaba por eilí ó sentir o alboroto entroulle a fame de galo, ye púxose a pensar a manera de atrapalo.
Despertou ó Oso que taba durmindo debaixo dos piornos do Mosqueiro ye tamén chamou ó Lobo ye díxolles
-Amigos meus: encontrei unha cabana chea de comida pra nós: Pra ti Oso un boi, pra ti Lobo un carneiro ye pra min un galo.
-Ta ben logo-responderon a unha os dous amigos-lévanos pronto para matalos ye comelos.
A Raposa levóulos hasta a corte da cabana ye o Oso dixo ó Lobo
-Entra tu diantre.
Pero o Lobo:
-Non oh, entra tu primeiro que eres o que teis mais forza
O Oso foi entrar o primeiro mais o Boi embestiulo ye clavoulle os cornos quedando o Oso atrapado contra a parede; o Carneiro doulle unha topada na barriga que dou con él no suelo; o Cocho arrincáballe o pelexo, ó tempo que o Pato picáballe nos ollos ye o Galo sentado no alto dunha viga gritaba a todo pulmón:
-¡Deixáimo pra min! ¡Deixáimo pra min!
O Lobo ye a Raposa ó sentir os gritos de guerra do Galo, colleron medo ye votaron a correr. O Oso ascasí pudo escapar tamén ye cuando alcanzou ós dous compinches cuntoulles as suas penas:
- ¡Si souperais o que me pasou eilí drento! Nunca na vida pasei tanto medo. Namais entrar na corte votouseme unha muller con unha forquita ye clalvoume na parede. Veu dispois un tropel que non paraba de darme golpes ye picotazos no corpo ye nos ollos.
- Mais o pior de todos era un que taba no mais alto que non paraba de gritar:
-Deixáimo para min! ¡Deixarmo para min!
Si éste chegara a collerme tedes por seguro que morro colgado da viga.
-
jueves, 29 de septiembre de 2011
Romance de Doña Urraca
Romance de Dña Urraca (1)
-¿Queres morrer padre meu?
¡San Miguel vos colla a ialma!
Fixeche manda das terras
a quen se vos antoxara
Daslle Castilla pra Sancho
Á Castilla ben honrada,
Pra don Alfonso León
Con Asturias ye Sanabria,
Pra don García Galicia
Con Portugal a preciada
¡Ye a min que sendo muller
Deixasme desheredada!
-Hey de ir eu de terra en terra
Como muller casquivana
O meu corpo llo daría
A que eu ben se me antoxara
Ós moros lles cobraría
Mais ós cristianos de gracia
E do que teña a ganancia
Farei pola vosa ialma.
Eilí preguntara o rey
-¿Quen é esa que así fala?
Respóndelle o arzobispo:
-Vosa filla doña Urraca
-Cala miña nina cala
Non mentes esa palabra
Que muller que tal dixera
Merecía ser queimada.
Aló en terras de León
Un rincón que eu olvidava
Zamora ten polo nombre
Zamora a ben murallada
Dun lado defendea o Duero
Ye doutro pena tallada.
¡quen vos la quitara filla
miña maldición lle caia!
Todos lle dicen amén
Menos don Sancho que cala.
(1) Esta dña Urraca no es la reina de León ,Galicia incluida, (primera mujer reina en España) y madre de Alfonso VII el emperador sino que se trata de su tía la Infanta Urraca de Castilla, que recibió en herencia la ciudad de Zamora , siendo esta última, por tanto, algo anterior en el tiempo a la reiniña (la reina niña, pues así era esta parturienta adolescente cuando su estancia por la Somoza en San Cosme, y que bebio agua, sin tener que agacharse, de la fuente de la Preñada en Villar, según cuenta la tradiccional leyenda )
Nota del traductor
-¿Queres morrer padre meu?
¡San Miguel vos colla a ialma!
Fixeche manda das terras
a quen se vos antoxara
Daslle Castilla pra Sancho
Á Castilla ben honrada,
Pra don Alfonso León
Con Asturias ye Sanabria,
Pra don García Galicia
Con Portugal a preciada
¡Ye a min que sendo muller
Deixasme desheredada!
-Hey de ir eu de terra en terra
Como muller casquivana
O meu corpo llo daría
A que eu ben se me antoxara
Ós moros lles cobraría
Mais ós cristianos de gracia
E do que teña a ganancia
Farei pola vosa ialma.
Eilí preguntara o rey
-¿Quen é esa que así fala?
Respóndelle o arzobispo:
-Vosa filla doña Urraca
-Cala miña nina cala
Non mentes esa palabra
Que muller que tal dixera
Merecía ser queimada.
Aló en terras de León
Un rincón que eu olvidava
Zamora ten polo nombre
Zamora a ben murallada
Dun lado defendea o Duero
Ye doutro pena tallada.
¡quen vos la quitara filla
miña maldición lle caia!
Todos lle dicen amén
Menos don Sancho que cala.
(1) Esta dña Urraca no es la reina de León ,Galicia incluida, (primera mujer reina en España) y madre de Alfonso VII el emperador sino que se trata de su tía la Infanta Urraca de Castilla, que recibió en herencia la ciudad de Zamora , siendo esta última, por tanto, algo anterior en el tiempo a la reiniña (la reina niña, pues así era esta parturienta adolescente cuando su estancia por la Somoza en San Cosme, y que bebio agua, sin tener que agacharse, de la fuente de la Preñada en Villar, según cuenta la tradiccional leyenda )
Nota del traductor
lunes, 26 de septiembre de 2011
O CURA YE O BISPO (en cuaderna vía)
Iera un cura simple, e sen muta valía
A diario daba misa a Santa Lucía;
Dicíala a diario ...pois outra non sabía
Sabíala por uso, non por sabeduría.
Este misacantano foi ó bispo acusado
De que era un home tolo, mal cura muy provado
O “Salve Virgo Vírginum” solo tíñalo usado
Non sabía outra misa, aquel tolo sayado.
Ye fora máis movido o bispo pra votalo
Dicindo nunca oíra de outro cura tan malo.
E pensa que a este fillo tiña él que apartalo:
-Que veña xunto a min, que vou ben castigalo.
Veu diantre do sou bispo como mal pecador
Ye taba con gran medo, branco ye sen color
Non pode ca vergüenza mirarlle ó sou siñor
Nunca tuvo este homin tanta mala sudor.
Ye díxolle o sou bispo:
-Eu queroche a verdade,
Si é, como me cuntan, tanta a tua necedade.
Ye respondeulle o cura:
-Siñor por caridade
Si eu dixera non, diría falsedade.
Así responde o bispo:
- Se por ti non teis ciencia
De cantar outra misa, e non teis mais potencia
Mándote que non cantes; é a miña sentencia
Vive fora da iglesia e sin outra querencia.
Foise o probe curín muy triste e desterrado
Tiña unha gran vergüenza ye tando desolado
Pidiulle a Virgenciña choroso ye apenado
Que lle dese consuelo pois taba acobardado.
A nosa Patroniña que nunca abandonou
A quen de corazón como él lle rogou
O choro do sou cura tan ben ó escutiou
Que apareceuse o bispo ye muto lle rombou:
-Escutia soio a Virgen, don bispo muy lozano
¿Contra min porqué fuche tan duro e tan villano?
Eu nunca a ti quitéuche o tou pan cotidiano
¡Ye tu quítasme ahora o meu bon capellano!.
Do que a min me cantaba a misa cada día
Pensache que o facía culpable de falsía
Dixeche que era tolo por rin faladería
Quitáchelle a sua orde ye a sua capellanía.
Tu vasme repoñer este cura no día
Que volva a dicir misa como antes facía
E senon vas morrer o trigésimo día
Ya verás o que é a miña Ley de Santa Lucía.
Con estas amenazas aquel vispo chorou,
Mandou traier ó cura ó que él antes votou
Pidíulle o sou perdón pois él se equivocou
Que fora a mala xente á que a él engañou.
Mandou pois que cantase como antes facía
Volvera servidor a sua Santa Lucia
E que cualquera falta que tuvese no día
Él ben o repoñera, do sou propio o daría.
Volveu pois o bon home a sua capellanía
Ye sirviu a Patrona Virgen Santa Lucía
Ye sirvíndola morre como o cura quería.
A ialma foi a Gloria con bona compañía
Non podéramos tanto escribir nin falar
Inda que a nos poderan mutos años quedar
Que un de dez milagros podéramos contar
Dos que por esta Santa, Dios fixera en Vilar.
Versión libre de Soniarred
domingo, 18 de septiembre de 2011
Romance de doña Blanca
ROMANCE DE DÑA BLANCA
Un siñorito do Vierzo
Que Fadrique se chamaba
Foi titulado marqués
O sétimo da sua Casa,
Cobiciábase de Branca
Noviña muller galana
Que casada foi con Nuño
Capitán da sua mesnada.
Manda o Marqués ó marido
Pras suas terras zamoranas
A preparar pro sou Rey
que en grande Imperio reinaba
Novos decreutos cristianos
con grandes guerras ganadas.
con grandes guerras ganadas.
Ye tando fora o marido
Dormir ca sua doña Branca.
Xa vai Fadrique a modín
Onde Branca tiña a cámara
Veila o descuido durmindo
Ye vótase na sua cama
Ye eilí fartouselle ben
o vicio que lle queimaba.
Logo tando no pé déla
A espada que desenvaina
Ye acenando pras suas tetas
Desta manera lle fala:
-O tou Siñor soyo e quérote
O meu lado namorada
Si queres ser miña amante
Seras rica ye estimada
Si non eu te mataría
Con esta aguzada espada.
-Non farei eso de gana
Pois como soyo casada
Pra nada quero a mía vida
En víndola deshonrada
-Se non fais o que eu che digo
De ser miña namorada
Matarei o tou criado,
Metereilo na tua cama
Ye logo mátote a ti
Deixándote mal pagada
Ye direi por todo o Vierzo
Con quen o Nuño engañabas.
Vindo esto a probe Branca
Que tanta traición pensaba
Entregouse a don Fadrique
Por ser menos deshonrada
En cuanto o Marqués fixera
Aquelo que cobiciaba
Colle o camín de Madrid
Por non toparse de cara
Co sou vasallo don Nuño
Que de Zamora tornaba.
Baxa Nuño do cabalo
Ye a sua muller abrazaba
Mais Branca entre choros cúntalle:
-¡Ay meu home queridiño !
Que teño perdida a fama
Que pisadas de home alleo
Dixosaron a tua cama.
O malvado don Fadrique
Veu a noite a tua pousada.
Abrinlle como a Siñor
Ye deixoume disgraciada
Eu castigareime o corpo
Ye rezo por miña i alma
Pra que nunca outra casada
Volva a caier engañada.
Estas palabras dicindo
Vótalle mau a unha espada
Que muy tapada a traía
Debaxo da sua saya
Ye nos peitos se lla crava
Que de véla daba llástima
Eilí dispois no momento
Caieu morta doña Branca.
En víndola así o sou home
Amargamente choraba
Sacóulle chea de sangre
Aquela malina espada
Inda tíñala na mau
Cuando don Nuño xuraba
De matar a don Fadrique
Ye darlle lume a sua casa
Drento duna caxa negra
O corpo a enterrar levaba
Chorando polos sous ollos
Ye pola boca falaba:
-¡Ay vercianas ay vercianos!
Ter dó da miña disgracia
Que o porco de don Fadrique
Fou fozar na miña Branca
Ye que aquesta gran deshonra
Fixo que ela se matara;
Temos que nós castigar
Temos que nós castigar
Tamaña afrenta villana.
Vindo aquesto todo o pueblo
Os homes collen as armas
Ye vanse pra a Capital
Onde don Fadrique taba
Ye danlle golpe mortal
Ye queimanlle a sua casa
Víronse por Villafranca.
.
.
Versión libre de Anónimo
miércoles, 7 de septiembre de 2011
Bernaldino y la mora
Tanto claror fai a lúa
Como o sol ó mediodía
Cuando sai o Bernaldino
camín do Campano iba..
Atopa unha moza mora
Na revolta da Pruïda
Túvola por sete anos
Bernaldino por amiga.
Cumplidos os sete anos
Bernaldino que sospira
-¿Sospirache Bernaldino
amigo que eu máis quería?
¿ O é que teis medo os moros
O arímate outra amiga?
-Que non teño medo os moros
nin arímame outra amiga:
que eu cristiano ye tu mora
facemos muy mala vida;
que igual ca xixa nos venres
na miña ley non cabías
-Polo tou cariño amigo
fareime cristiana pía:
si quixeras por muller
miércoles, 27 de abril de 2011
Suscribirse a:
Entradas (Atom)











