Coller un Enxame-

ROMANCE DEL NIÑO Y EL MILITAR

                                         Sentido cantar en castellano a  JESUSA PONCELAS  (adaptación in memoriam)

Poñan atención señores   o que lles veño a cuntar


O caso que lle pasara   a un cumplido militar



N’unha estación de Alicante   un tren colle un militar

En un coche de segunda   ye que pra sua casa vai.

Cuando vai querer sentarse   quédache o mozo mirando

Pra unha señora muy guapa   que levaba un nino  en brazos



A señora lle pregunta   -¿ vai para casa de permiso?

Ye o militar lle responde   -Non señora vou cumplido

A señora lle pregunta   -¿de ónde será o militar?

-Soio de Almaden da Mancha   provincia Ciudad Real

Ye miñas señas son éstas:    chámome José Jiménez

Vivo na calle Mayor   número cuarenta e nove



A señora lle pregunta   ye lle dice estas palabras

-¿Me quer aguantar o nino   mentras baxo a beber auga?

Pásanse cuatro estacióis   ye a señora non volveu

Ye o militar c’aquel nino.   -Ahora eu que vou facer

Quédase mirando o nino   ye díce  -non volve a madre.



Viu que na sua mau direita   leva colgada unha chave

Cóllelle a chave o nino   colle e ábrelle a maleta

Ye dentro de alguis papeis    encontra dez mil pesetas

Ye nos papeis que decía:   É pra crianza do nino

Si non lle chegan os cuartos   publiqueno no diario



O chegando na estación   donde todos o esperaban

O verlo con aquel nino    a madre lle preguntaba

Ye a  novia foi saludalo    falámdolle  estas palabras

-Este nino de quén é   tu me teis ben engañada


Desde a estación hasta o pueblo   cúntalles o que pasaba

Cómo lle deran o nino   ye as perras que lle deixara

Preparan pra a sua boda   Ye muy pronto se casaron

Ye colleron aquel nino   Ye a biberón o criaron

O cumplir os 15 anos   méteno nun buen taller

Pra  que aprendera un oficio   que eran os deseos dél



Cuando o rapaz tuvo oficio   quixo irse a Barcelona

Ye colocouse de chófer   con unha noble señora



Ya levaba varios meses   sirvindo naquella casa

Dábanlle mutos regalos   Polo ben que se portaba.



Un día aquela señora   O reclama o sou despacho

-Escutia que vou falarte   Escutia cómo te falo

Si tu te casas conmigo   Como hoy non teño mais nadie

Todo este meu capital   Será tou ye pra os tous padres.



A señora lle pregunta   Co mairande sentimento

- ¿ non ten usté padre e madre?  Eu guardarei o secreto.

-Si señora teño padres   Mais muy buenos non serán

Que cuando eu era un ninín   Me deron a un militar



-Fillo do meu corazón   Non o fixe a mala fé

Fixelo por lles salvar   A honra da mia familia

Pero vasme perdonar   Perdona querido fillo

Que non fun tan mala madre   Que por eso deixei perras

pra que te criaran ben.   Ye a os que tan ben te criaron

Quero pedirlles perdón   Ye tamén agradecerlles

Este tan grande favor

Homes mulleres ye ninos   Xentes que esta historia oís

Si entendéis o que vos digo   Non o deixéis de decir.

ROMANCE DEL MAESTRE DE SANTIAGO

Romance del  del Maestre de Santiago

Por Antolina

                                                                       


Dia de todos os Reis


Primeira festa do ano

Todas damas e doncellas

O Rei pídenlle o aguinaldo

A non ser doña María

Que as portas quedou do atrio


- ¿Qué pides doña María

Que pides por aguinaldo?



-O que eu pídoche meu Rei

Que me has de dar de aguinaldo:

Pídoche unha cabeza

A do maestro Santiago.



As cabezas de homes buenos

Non se dan por aguinaldo

-¡correi correi meus criados

Correndo vais degollarlo!



Matáronlo ye a cabeza

A María lla cimbraron



María c’aquela rabia

Tiróula os perros de amo

Os perros anque eran perros

Levaronla pro sagrado

Cas patas fixeron tumba

Ye co fucín a enterraron

Romance de Don Bernardo (Por Magín)

-Mátala Bernardo, mata a tua María


que con un galán, vina o outro día



Eso non cho creio, nin pódolo crer

que eso non o fai a miña muller



-Eso sí que o creies, que pódeslo crer

que eso sí que o fai a tua muller

pois co sou galán eu volvina a ver



-Súbete María, súbete o Castillo

mentras eu aguzo meu novo cuchillo



Mama nino mama, non deixes nin gota

que esta a tua madre non che dará outra



Báixate María, baixa do Castillo

pois ca tua dulzura, lévasme vencido

O renubeiro da Serra

                                                                     
O renubeiro da Alzada por Delmiro Pérez Alonso Unha vez taban mallando eilí enriba –nós tiñamos antes unha alzada, ye temos unhas cabañas-. Eilí hay muta pradería ye antes sembrábase centeno ye hallábase a pau, pero é muy largo ye costo o camín ye leva cegar tres horas a pé co carro desde esquí. Ye taban mallando ye no momento preparóuse o trueno; ye claro, había un renubeiro eilí que non sabían o que era. A xente que había eili non sabía que era o renubeiro. Ye entonces pois preparóuse a nubre cuando a xente taba mallando- mallábase inda a pau, a pértiga, ye claro, a nubre iba descargar. Entonces saíu o renubeiro ye acenoulle  así: -Adelante Pedro con las mulas. Ye a nubre non podía andar mais porque iba muy cargada de pedra ye responde: -No puede, que revienta O renubeiro: -¡Si revienta que reviente; tú tira palante! Ye non descargou eilí, fíxolo mais adiantre , pro Corno Maldito que é un pico que hay por riba de Campolauga, muy alto. Ye na Alzada de Vilar por entonces siguiu a malla en paz.

O lobo ye a Ovella

Por Alfredo Poncelas.
(In Memoriam)

Ehí por abaxo temos un muín que ten un prado grande o lado. Ye había unha ovella con un cordeirín pastando eilí.

Como ya se facía de noite, o cordeirín desconfiaba que iba vir o lobo ye decíalle a mai:

-Vamos madre, que vai vir o lobo.

Ye a ovella respondíalle:

-Pace, pace outro pouquíchín.

Ye a ovella veña comer, veña comer... Cuando pasaba un pouco, o cordeirín outra vez:

-Vamos madre, que vai vir o lobo.

-Pace, pace outro pouquichín.

Ye así deste xeito hasta que chegou o lobo. Entonces botáronse a correr, pero a ovella douse conta de que o lobo corría máis, ye díxolle o lobo:

Mira agárrate ehí o rodesmo do muín, ye eu bótoche o cordeiro pola canal.

Ye bueno, o lobo foi e abrazóuse o rodesmo do muín; ye entonces a ovella e ver de lle botar o cordeiro, botóulle a auga.

Entonces o muín empezou a dar voltas, a dar voltas ... Ye o lobo dicíalle:

-¿Para bailón se queres ou non,
  para bailón se queres ou non...!
  ¡Para tarabelo
  ye senon que te leve o demo!

Hasta que morreu eilí o lobo dando cabezadas contra as paredes do muín.

VITO

O MEU PADRÍN VITO


Victor Gutiérrez Abella, o meu padrin Vito.

Vito, aparte de ser no pueblo a persona que máis sabía das abellas ye tamén  de inxertar castañeiros e cireixáis,  de  plantar nogáis ,  caroceiros , ciroleiros, figáis… no tempo justo en que seguro iban prender, era un mineiro profesional ye un xardiñeiro con xeito, que gastaba un humor muy do sou ye unha ironía (que as veces a xente non entendía ye dician que era "arromatado". A min alguas veces pásame igual) Era o meu padrín.

En tempo do inverno, aló polo xaneiro, eu quería dormir na casa da tía Marina pra ver o que me deixaban "os reis do padrín".

Era o padrín máis rumboso de Vilar ye namais Domingo o da tía Lucía, o vir de Francia, podíase acomparar a él.

Vito a mais de aquelas pistolas das restralletas das festas e que levaba con él cuando iba cas vacas o Pedragalón ye das que Loy me gastaba as duas tiras nunha tarde, regalóume un tractor de corda ye un mono bebedor que inda o teño ye o  quero como un dos millores regalos de cuando rapaz.

Todo o que era dél era tamén pra nos: a sua leña, a motoserra, o trespes, as tenazas, os trebellos  pra matanza… A min tamén ayudábame a catar a mel… todo.

Por muto que eu fale nunca poderei dicir todo o cariño que merece da miña parte en pago polo  que él dou a miña madre cuando de sua comenzou a enfermar (Tamén dáranlle cariño Félix, Lecio, Pepa ye Tiolindo, Petronila, Rosario, Lucía, a tía Rosalía… ye todo o pueblo)

Iba tamén onde él  cuando tiña que poñer paz na sua casa o noso primo Juan.

Chegaba dicindo:

- Haber óh, terás que vir hasta embaxo a poñer paz, óh, terás que vir.

-¿logo que vos pasou esta vez?.
-¡E que con ese nun se pode vivir óh! nun se pode vivir…

-Tou cheu de vos, siempre vos tais aleando, é a última vez que vou, tedes que levarvos ben, home, tedes que levarvos ben, entre irmaus hay que levarse ben.

-¡Anda óh! anda, teis que vir.

-Alá vamos, irei logo.

-De paso deixame unha agulla da lá.

Vito quitaba a gorra ye dáballe unha agulla que levaba prendida pola parte de drento.

-Esta nun me sirve hó, esta nun me sirve, ten a enfiadura pequena.

-Toma esta logo, pero teis que ma volver que nun teño outra.

-¡Nun cha volvo óh!  nun cha volvo. ¡Nin cha pago tampouco óh! nin cha pago.

-Ya acostumbras. Anda vamos logo, Pero hay que levarse ben.

A él tíñanlle respeuto ye por unha temporadiña poñía paz entre eles. Era a única persona ca que non se enfadaban, nin lle deixaban de falar inda que lles rombara.

Tamén cuando eu saía tosendo o corredor, logo de unha noite de festa decíame:

-Así, así, fuma, fuma.

-Ya fumo padrín pero nun me pasa.

-Lástima nun fumaras xurbia envolta en un papel de periódico.

Gracias padrín por ser como eras, gracias polo tou cariño ye polo tou querido recordo. Gracias por todo.

"Pancho"