Visitas

contador de visitas .

viernes, 12 de marzo de 2010

Algo sobre la Somoza Berciana

La merindad de la Somoza


LA MERINDAD DE LA SOMOZA.
"Por Pancho"

La componen 10 entidades de población: POBLADURA PARADIÑA PRADO AIRADAPEDRA (CAMPODELAGUA) PORCARIZAS TEIXEIRA VEIGUILIÑA PARADASECA CELA Y VILLAR DE ACERO.La cabeza del municipio era paradaseca hasta su incorporación al de VILLAFRANCA DEL BIERZO en 1967. Veigueliña incluye los barrios de RIBON Y SAN COSME, las alquerías de BUSTELO ROBLEDO Y FONFRÍA en las cercanías de Airadapedra, lugar donde bajaban a invernar los habitantes de Campodelauga. LAS ALZADAS de Villar de Acero nunca fueron consideradas entidad fija de población.Campodelauga es el lugar mas elevado de la

Somoza (unos 1300 m)y sus habitantes hoy estan fijados en Airadapedra.

Esta zona fué segregada de Galicia- a la que habia pertenecido con romanos, suevos y godos-(esto les gustará a los Ceibes)por Fernando I, muerto en 1065.

Munarriz daba en 1804 una población de 370 vecinos, que vendrian a ser 1700 habitantes. Madoz (1849)le atribuye 936. En 1930 eran 2114. El Diccionario geográfico de E`paña(Madrid 1960) da 2168 y una eztensión de 138.57 kilometros cuadrados. Según el censo de 1981 eramos 1086 y a dia de hoy menos de la mitad.

El eje geográfico de la zona es el rio Burbia, que corre de norte a sur, incrementado por la derecha por el Tejeira y el Porcarizas.El terreno es abrupto y pizarroso, sus montañas, de las estribaciones de la cordillera Cantábrica, se entrecruzan en todos los sentidos. Todas las poblaciones se hallan siempre por encima de los 700 metros.

Doy las gracias a Ramón Carnicer por todos estos datos. Salud para todos.

Por mi parte quizás sólo añadir al excelente escrito  de "Pancho" (el Vilarego Moncho Abella, si me guardáis el secreto) que cada pueblo de la Somoza con su arquitectura tradiccional de hondas raíces castreñas,  merece una visita  reposada recorriendo sus rutas llenas de encanto.: Tejeira, Villar de Acero... Cabría extenderse hasta las que ofrece el valle del Burbia entre Campolagua y Burbia y admirar el macizo puente romano a la entrada de esta aldea.
De la época romana y su búsqueda de oro datan las espectaculares barrancas Rubias   de Veguellina-Prado (La Leitosa). Vale la pena recorrer los canales de agua que en un portento de ingeniería hidráulica  y arte traían el agua desde el nacimiento del Burbia  (y quizás también de las fuentes del  Ancares) hasta el embalse (una hondonada  que puede verse) en la cima de ellas.

En Parada hay una réplica del hórreo de San Cosme donde seguramente, al amparo de los monjes del Monasterio por ella protegido, dió a luz  Dña Urraca hija del rey de León y de Galicia Alfonso VI. En premio a los lugareños que la asistieron les concedió  carta de nobleza a todos los de la Merindad. Así que probablemente el que sería emperador de los reinos cristianos, Alfonso VII habría nacido nada menos que, de tapadillo, en San Cosme.

En Ribón, margen izquierda del Burbia, junto a un espacio de recreo a la sombra de  majestuosos robles puede visitarse lo que queda de la Real Fábrica de Hierro, destinada a la Fábrica de Armas de Villafranca y cuya vida fue truncada en la guerra de la Independencia (guerra del Francés)

Y en cuanto a Villar de Acero, su Alzada, sus Fócaras, su cascada de la Pontiga, vicisitudes, fatigas, personajes y tradicciones, algo puede seguirse en entradas de este blog y en
desde Villar de Acero (para abrir el enlace pulsar control+Alt y pinchar enlace)


Nota: Los enlaces a la web de Villar de Acero, no funcionan su autor  la anuló sin querer y no había hecho copia de seguridad.Si quieren ver lo de a Pontiga el enlace ahora es:http://vilarego2009.blogspot.com.es/2014/09/sendero-la-pontiga.html

miércoles, 24 de febrero de 2010

Antenas paradiabólicas






Naturalmente Villar de Acero está en zona de sombra. Y desde siempre. A través de los siglos, de los regímenes, de los caciques locales , las sufridas gentes de los pueblos que hoy conforman la reserva de la Biosfera berciana, leonesa, española, europea y mundial, han vivido y viven en un desfase si no provocado sí consentido por los poderes públicos.

Total aislamiento e indiferencia oficial hacia las carencias de la zona. Y sólo a última hora, estos pueblos han entrado, aunque por la puerta pequeña, a vivir con las comodidades de las que disfrutan  los pueblos acomodados desde hace ya al menos medio siglo . Pero no con todas.



Hoy un par de carencias flagrantes, incomprensibles, que claman al cielo,  porque parece que los habitantes de esta zona, siempre sufridos, siempre prudentes, siempre humildes,  no tengan los mismos derechos que el resto:

TDT (el apagón por ley está al caer) y la telefonía móvil.

Los canales de tv nunca se han visionado bien, ni tampoco todos, de Villafranca para arriba. Y ahora que es obligatorio, para quien quiera ver la tele, pasarse a la TDT, que en cualquier parte significa únicamente un decodificador de 30 €, allí tendrá que ser por narices por satélite, y con un desembolso para los residentes no empadronados de casi medio millar de €. Y para los empadronados ciento y algo. Solamente el aparato necesario codificado, y uno por vivienda, será gratuito para los mayores de 80 años empadronados. Si quieren alcanzar la media nacional de 2 o 3 aparatos por vivienda,tendrán que pagar el doble o el triple.

 Increible en este país donde los ilegales pueden empadronarse donde quieran y tiene más ventajas y prestaciones sociales que los españoles en zona de sombra.


• Increible que el actual ayuntamiento de la Villa a día de hoy no haya dicho ni mu.


• Increible que los portavoces de los organismos oficiales nacionales, autonómicos, provinciales y locales se pasen la pelota ante las reclamaciones totalmente justificadas de los pedáneos de los pueblos afectados


• Increible también que por ley se pueda discriminar a tales pueblos, porque las leyes y decretos dependen de las mayorías en sede parlamentaria y en caso de decretos reales del gobierno directamente .

Dejando aparte el impacto visual del mar de parabólicas en un paisaje protegido incluido en la Reserva de la Biosfera, sumando todos los pueblos en sombra en todo el territorio nacional, se echa de ver que es un negocio muy provechoso para algunos.

Y a costa de gentes muchas veces con menos recursos y con rentas y jubilaciones mínimas.

Es de esperar, de razón y de justicia, que los poderes públicos costeen  reemisores suficientes, y los mantengan, para que todos puedan tener acceso a la tdt en igualdad de condiciones.  Bastaría p.e. con no subvencionar las estrambóticas embajadas autonómicas que los virreyes , socios de conveniencia del gobierno actual,, implementan por todo el mundo

Y mientras tanto que no haya apagón en esas zonas que tantas veces han sido ignoradas salvo para impuestos y votos. Amén

Un  visitante anónimo  del blog y de la zona me envía por e mail este escrito que gustosamente publico. Gracias

lunes, 14 de diciembre de 2009

El Galocheiro de Villar de Acero.




Domingo González González
Tío Domingo o galocheiro



Un pequeño, burbiego: Domingo, a principios de siglo pasado fue de Burbia a Madrid con un grupo veinteañero a buscarse la vida. Pero el caso es que fueron andando y tardaron dos meses escasos.

Por la ruta fueron trabajando en las cosas que iban saliendo. Un buen día un grandón bromeó con la talla del peque Domingo.
Galocheiro que tiene mal genio y no aguanta la broma pesada, le aconseja que no lo repita

El grandón repitió muy guasón ... y Domingo que tira de faja y que saca un cuchillo de monte afilado y...
-¡gRellánn que te furo!
(pronunciaba la r doble como egre) Mas o menos: GRellán que te fugro!. Y se iba a la pancha directo de aquel gran mocetóen que recula... y le pide:
-Domingo Perdón!

Aventuras sin cuento en Madrid... que deciden que no es para ellos...y viaje de vuelta a la aldea.

Ya de nuevo en el pueblo burbiego , un buen día en la Fiesta Santana, en el baile entre verdes castaños, entre jotas y alegres muiñeiras, este corto y valiente "matón" acertó a conquistar a Josefa, mas bien alta mujer vilarega.
Engendraron 6 hembras seguidas y a las Indias se fueron con ellas a buscar un mejor porvenir pues galochas no son para bellas.
Alli en Cuba quedaron tres hijas y hoy se cuentan docenas de gringos descendientes del gran galocheiro. Y otras tres se volvieron Al Bierzo. De las tres hubo una que afinca en el pueblo natal de Villar y que saca adelante otros seis

Y que vuelve uno solo a quedar pues no había capital para más. Y ese uno es mi primo materno, es Alfredo , es el padre que fue del escriba que firma "villar".

Yo recuerdo a mi abuelo Domingo, en las manos del yerno Balbino, el abuelo del probo Ismael, el barbero oficial del Barreal, , quien cantando con voz de Machín lo pelaba en el porche a la sombra de aquel alto nogal que hoy no está.

No quitaba el sombrero de América que le hacía mas alto y formal. Aun parece lo veo en su casa de paja, hoy de losa , alli en el Barreal, discutiendo una tarde invernal, con el hielo en carámbano afuera, con Samuel y con Ceso y Amaro de la guerra mundial que aun ganaba Alemania . Era en el el cuarenta y tres. Cuato años contaba el que cuenta, su nieto por parte matena.

Y recuerdo a mi abuelo que dice que al final ganarían al Eje con los gringos ,que ayudan al Churchil de la Ingalaterra... De la Ingala...Ingalaterra. Y al decir esta última erre, hay que oirla entre la erre y la ge, (grr....) algo así como hacen los canes al gruñir en sus grescas perrunas. Xavier Trías también, y no es señalar, cuando habla nuestro idioma común: Castellano, se mastica esta erre francesa)

- Y rrrg...grrecoño que Chugrchil grresiste...entgre bombas y cazas de nazis... -

Luego en Vega comparto su cuarto , lo recuerdo fungando tabaco, con su gorra y su asma y su quina y a mi madre cuidándolo sola.
Otro día postrado en la cama este agnóstico duro con curas agoniza entre ataques de asma.

Viene el viático y viendo el ritual, se levanta furioso en la cama y que exclama se vayan al cuerno que él no tiene pecados como ellos... que aún le queda vivir para rato. Y así fue que duró aun doce años. Caso raro en el cual funcionó curativo de cuerpo aquel viático...Sacramento con el que Don Lucas bendecía y al cielo mandaba a todos los que la diñaban en la Vega del año 50

Al final un ahogo de asmático crónico acabó con mi abuelo Domingo Galocheiro en sus casi noventa en Sant Boi una fiesta del corpus. Funeral y sin viático ya su alma descanse en la paz y compaña de Josefa tía Pepa su buena cariñosa y devota pareja. Así sea

domingo, 6 de diciembre de 2009

Ecoaldeas de hoy




Sin título













Los intentos de vida en equilibrio
con la naturaleza , obteniendo sólo de ella los recursos
vitales necesarios para la autosuficiencia fuera del sistema de
hiperproducción e hipeconsumo (capitalismo liberal)
están de moda desde la eclosión hippie
norteamericana de mediados del siglo pasado.
Sin embargo no duran nunca, en
el mejor de los casos, más de una generación, por
dos problemas fundamentales, yo creo:

La convivencia y la economía.

Henry
D. Thoreau
, el rebelde
iconoclasta norteamericano de Walden (s. XIX) experimentó la
convivencia por defecto y desde luego no prolongó su
experimento fuera del sistema más allá de dos
temporadas. No tuvo con quien convivir ni bien ni mal. Estuvo
él solito, así que no tenía que sufrir
celos de nadie ni a quien envidiar ni quien le envidiara sus facultades
intelectuales y creatividad
Los sucesivos walden creados,
desde mediados del siglo pasado a partir de sus principios, con gente
de nivel cultural y económico desahogado, se disolvieron
precisamente por deterioro de la convivencia entre ellos, a medida que
las comunidades iban creciendo en número de miembros y
éstos en edad.
Muchos de ellos hoy son abuelos
muy bien integrados en el sistema ya desde antes de sus cuarenta . Y
quizás sus nietos pueblen alguna de las numerosas comunas
europeas de hoy, creyéndose los redentores de este "puto
mundo podrido de capitalismo y contaminación, que derrocha
recursos no renovables como si éstos no fueran finitos".
La convivencia en una comunidad
humana es buena , estimo (en cierto modo lo he vivido) cuando hay
profundo conocimiento mutuo y necesidad vital material.
• En las ecoaldeas que
por aquí surgieron alrededor de 1970 pervive, en nuestra
provincia, la vegetariana de
Matavenero
, pueblo que llevaba
20 años abandonado cuando, en 1990, con los permisos legales
necesarios , la comunidad hippi Arco Iris instaló una
célula autónoma cuyo núcleo
fundacional lo consituyó un pequeño grupo de
alemanes cultos y , al parecer, de familias adineradas o al menos sin
problemas económicos.
• Si hoy resisten
allí unos 90 miembros, con algunos niños comunes
educándose en total libertad en el colegio propio, uno se
pregunta si, con los limitadísimos recursos naturales de
este pueblo, situado en una escarpada montaña y a dos horas
largas a pie, por camino de carro, de San Facundo (Municipio de Torre
del Bierzo) fue posible una autosuficiencia de 17 años
continuados sin inyecciones económicas exteriores.
• Dejando aparte la
ideología idealista común a muchos
jóvenes contestatarios, algunos sin causa
(¿quién a sus 20 años no lo
fué en algún grado?) aunque totalmente
respetables por otra parte, de un mundo en total libertad, sin asfalto,
sin monstruosas ciudades deshumanizantes y sin los protocolos ni
ataduras mentales y morales (por flojas que éstas sean hoy)
de la sociedad moderna, su autoabastecimiento, sólo de la
venta de miel y tipis indios, sin compras externas, resulta
inconcebible.
En Villar
protoecoaldea prototipo y ejemplo de buena convivencia (la necesidad
une) y autarquía endémica (por abandono y olvido
de las instituciones) hasta inicios del último tercio del
siglo pasado, se produjo una desbandada de los jóvenes hacia
las ciudades que les proporcionaban una vida material superior con un
esfuerzo físico inferior. (Eiquí nun hai nada,
nun se fai nada...)La paradoja es que hoy vuelven muchos ...
Y eso que Villar, sin duda era,
es un pueblo con bastantes más recursos naturales que
Matavenero, pues está situado a una altura razonable sobre
el nivel del mar y con dos ríos que son y fueron verdaderos
tesoros para la economía miniganadera y hortícula
al por menor. Y además no se privaban de tocino y
lácteos.
Y hasta Villafranca a
pié eran tres horas, pero en Land Rover, del que tampoco se
privaban, eran ¾.
Sin embargo se
despobló progresivamente hasta quedar sólo una
docena de familias mayores viviendo a todo tiempo en el pueblo.
Y a medida que se hacen
mayores han de buscarse una solución que, por aceptable que
sea (familiares del Bierzo o residencias) siempre son, para los
acogidos, un mal menor necesario (quixeran morrer na sua casa...)
Así que Matavenero, como comunidad autárquica, me
da que si siguiera funcionando generación tras
generación, será porque sea renovada
continuamente por jóvenes que reemplacen a los que la
abandonan por necesidad (se hacen viejos necesitados de atenciones
especiales) o por desengaño, o por agotamiento de sus fondos
externos
Y a los peques que crezcan sin
televisión , (si les prohíben acceder libremente
a la internet con la que cuentan) les pasará como nos
pasó a algunos que, cuando allá por los 60 del XX
empezó TV española, nos escapábamos al
bar a ver los programas que promocionaban la naciente, rutilante y
resplandeciente (para nosotros, como hoy para los talibanes) sociedad
democrática de consumo.
Bueno pues en Villar, como en
tantas aldeas de montaña con despoblamiento, puede ocurrir
que vuelva la ecoaldea de antaño pero en otro nivel.
Sólo falta que
algún emprendedor (o la junta como promotor) utilizando
subvenciones e inventiva, monte una buena y atractiva casa casa
rural-restaurante, en la que se sirvan las hortalizas
ecológicas de la Capilla, el Noguedo, Quintela, e incluso
Lentalláis compradas a los nativos de fin de semana que
cultiven las mejores huertas; las castañas de sus abundantes
sotos (Guillarín, Pito, Valiña seca. Bandarnela,
Arnosela, El Campano) y las carnes de los terneros criados en los
prados de ribera y de arroyo (Valourio...y si cuadra La Sierra)
junto con los embutidos, el jamón de castaña y
los huevos de las gallinas de corral.
Seguro que la familia formada
por la pareja - o parejas- de jóvenes emprendedores que
montara tal Centro rural, pronto adquiriría el sano color y
la frescura que la mayoría de los/las jóvenes
hippies de Matavenero lucen entre sus panos, sayas y colorines cuando
bajan a Bembibre a sus compraventas semanales .
Y con las ventajas , para los
de Villar, de ganarse la vida en un medio integrado y con alto grado de
experiencia e historia en convivencia y humanidad.
VERANO 2007. ANONIMO.




================================================================









martes, 24 de noviembre de 2009

PEDRO MALAS ARTES

                                                                           


Este… era un que sembraba a terra con outro, ye era Pedro de Malas Artes, era Pedro e Satanás.


Ye sembraron unha terra de patacas, ye cuando xa taban curadas, que valían pa arrincar,

él díxole a Satanás:



-Bueno, ¿qué cacho queres tú, o de enriba ou o de abaxo?



Ye endenantes, as patacas florecían ye botaban unhos cachumbos, ye o Satanás, como vía os cachumbos, parecióulle que o de abaxo non tiña res; díxole que él levaba o de enriba. Bueno; Satanás quedóu

muy mal contento, porque non levoú nada; claro, os cachumbos non se podían comer, eran muy riños: amargaban.



Pa outro ano sembránronla de pan. Cuando xa taba seco, pa segare, díxolle:



-Bueno, ¿ahora, tu qué cacho queres?; eu douche a elegir a ti, Satanás; tú colle o que queiras.



Satanás, como a primeira vez collera o de enriba ye non valera pa nada, dixo:



-Eu ahora, collo o de abaxo.



Bueno; Pedro segóu o pan ye o outro tuvo arrincando palla; pero non tiña nada. Antoncias incomodóuse mutísimo ye dixo que o había de matar, si non acertaba a cousa máis feia que houbera no mundo, que o mataba; ye doulle, así un plazo.

Antoncias, Pedro, que estudiaba ye que pensaba, que pensaba..., pero non pudo pensar a cousa que sería máis feia; taba muy triste. Un dia, díxole a muller:



-¿Por qué tas tan triste?



Dixo:



Porque non podo sabere qué cousa será a máis feia, porque hoxe ven o demo por min ye mátame;

por eso- contóulle.



A muller xa sabía da cousa ye dixo:



-Pois mira, non teñas pena ninguha,¸a cousa máis feia que hay, téila en casa.



-¡Home!, ¡que vou ter!



-A cousa máis feia que hay somos as mulleres en coirachos...- Eu oílo cuntar así



- ¿Ye a que hora

ven o demo?



Dixo:



-Ven a noite



Dixo ela:



-Bueno, pois mira, como lua non hay, eu vou ye poñome en coirachos na corte da burra- .



Hala; foi ye púxose en coirachos; púxose ca cabeza entre as pernas, pa que non pudera verlle a cara, porque , si non, conocíala.

Ven o demo e chamóu por Pedro; así:



-¡Pedro!



Respondéu:



-¿Que? ¿Que?



-¿Sabes xa cual e a cousa máis feia?



Dixo:



-Sí; vai mirar ehí, a corte da burra, que eilí tá a cousa máis feia. Hala marchoú eilí, empezóulle a

mirar por todo oredor, pero, como taba, non sabía qué era; dixo:



-¡Pero qué será esto! Burra no e. Vaca tampouco. E verdad que con Pedro non hay quen poda;

ésta e la cosa máis feia que hay.



Ye ganóulle a Satanás. Eili constatou o feito nun escritu que ansi dicía , como eu cho conto a tí, pouco máis ou menos.

Recitado por Angustias Alba

viernes, 20 de noviembre de 2009

O Noso Señor das Ribeiras do Burbia

O NOSO SEÑOR NOS ANCARES DO BIERZO


                                                                               


Fai muto tempo que houbo un poblado de xentes extrañas e riñas no que o presente tán as terras de Lentelláis e os prados das Moas. Aquela xente non era nin con muto tan acollidora como foron despóis e inda son as xentes do presente en Vilar.

Cúntase que un home que dicía que era o amo das Augas, do Tempo e do Fogo, chegóu o pueblo, de paso pros Ancares galegos, medio morto de fame unha fría tarde de Xaneiro. Comenzóu a nevar e pidíu pasá-la noite o subeiro nalgúa casa de pedras e palla. Maís naide dos que mais tiñan quixo acollélo.

Namáis o tíu Simenón que vivía ca súa muller e unha filla noviña, que chamábana Sara, no que naquel tempo era o Pico do Lugar, atendéulo, deixóulle quentarse no escano o pé do lume, e dóulle unha copa de oruxo de arandos e un cacho de ceciña de corzo con pan. Logo deixáronlle un par de banizas de palla pra que durmira no quente da corte cos bois e cos porcos.

O día siguente de mañá dou as gracias o home e, sin querer abusar dos poucos recursos desa boa familia co acollera no día de hoite, marchóu o lugar abaixo pidindo unha cobertura e algo de queixo pra seguí-lo viaxe.

En contas de axudá-lo, acantázano e azuzan os perros que rompénlle as roupas e cuando xa parecía que iba morrer cas dentelladas dos cáis sálvase atravesando as xeadas augas do ríu que abriron camín a unha seña súa, zarrándose logo de forma que os perros non puderon persegui-lo porque quedaron atrapados debaixo das augas xeadas. Xa cuando se víu a salvo dos canes, que morreran afogados,sube o camín da Veiguiliña e póise a descansar un pouquín na fonte do Rodo.

Eilí bebe auga e repóise e collendo todo o aire que pudo soltóuo de golpe dun soplo, que transfórmase en lume.

Quedóu todo o pueblo envolto nunha nubre de fumo



Quedóu todo o pueblo envolto nunha nubre de fumo. E prenden as flamas na palla das casas, nos palleiros e hórreos, queimándose todo menos a casa do tíu Simenón. Fáise noite e durme debaixo de unhos fulgueiros o quente dun lume que fixo o pé dos rebolos do Rodo, e o día siguente baixa a entrada do pueblo queimado aquel home quo enthoite non atopara nos outros ningúa compasión. E de novo lles dice que Él era o amo do Tempo, das Augas e do Fogo.

Algún dixo que debía de se-lo Bautista ou o mismísimo Cristo e por eso que as xentes ben cheas de medo arrodíllanse e lle píden clemencia.

O home dixo que pra perdonarlles, tiñan que sacrificar cada día durante unha semana, unha moza que fora inda virxen, escolléndoa a sortes e afogándoa na poza do Inferno cunha pedra atada o pescozo

Tocóulle de ser a primeira en morrer a Sariña do Pico do Lugar. Mais vindo os choros da familia que o acollera na noite primeira que chegara o poblado, perdonóulos a todos maís mandándolles vivir sempre vagando polo mundo.

Solo quedóu a familia do Tiu Simenón.

Deili a pouco chegaron outras xentes pacíficas e traballadoras que levándose ben ca familia que quedara refixeron todos xuntos un pueblo algo máis arriba entre os ríus de Porcarizas e Teixeira. Xámarono Vilar e, enterados polo tío Simenón da historia do Cristo , sempre foi un dos pueblos da zona que mellor acolleron as xentes forasteiras que chegaban ou que pasaban polo pueblo.

jueves, 5 de noviembre de 2009

O Xenio da Libertad

Historias do Fiandón



O escurecido, despois de traballo diario nas terras a mocedad e tamén algúis grandes ( non había tele ni arradio nin tragaperras nin discotecas) xuntábanse nalgúa das amplas e acollidoras cociñas baxas do pueblo, como a de Sagrario no fondo do lugar.

Hasta xa ben entrada la segunda cincuentena do século pasado, perdurou a costumbre do fiandón ( que así xamábase a estas xuntadas que noutro tempo foron compostas por fiandeiras) nas aldeas do Bierzo.


Eilí a pé do lume e ca luz dos gabuzos (paus de uces secas)mentras unhas mazaban, outras fiaban , outras e outros, entre traga y trago da bota de viño que nunca faltaba , cuntaban curiosos contos e historias do tempo.

Eran contos sabidos que no fondo taban pra manter o sistema de vida que sempre xirou o redor da familia tradiccional e extensiva.



As doce ou a unha marchaba a xente pras súas casas a descansar cuando era tempo de gran traballo. Pero as veces os sábados ou vísporas das festas chegaba o fiandón hasta entrada a mañá do día siguente

Como queira que fose xa, cuando os niños quedaban dormidos e as maís vellas casi qe tamén tombadas nos escaniles de rebolo negros do fumo, algún mozo novo abría de caladas o cuarterón da porta facendo que os gabuzos morreran . Era o tempo de palpar as tetas as mozas que protestaban aunque case nunca muto.

E así pasaba o tempo sen malicia e caundo xa se sentía el trócala trócala das galochas e zocos da xente lugar arriba cadaún pra súa casa, víanse xa as primeiras luces no alto de Campano...

Esta serie trata das historias cuntadas o que podían haberse cuntado nestos fiandóis. Refeitas personalmente na fala vilarega.

A serie ta aberta, como toda a páx web, as colaboraciois de quen ricorde contos e queira que se poñan eiquí

E vai o conto: con


O XENIO DA LIBERTAD

Fai muto tempo que nas terras dos frius montes de Ancares , onde os nublados envolven a xente , vivía un guerreiro co pelo color como o ouro, e pelica blanca como a neve no inverno, corpo axeitado nin alto nin baixo. Chamábase Itug e andaba cunha espada no cinto e unha gaita no lombo. E cando con ela tocaba a defensa, todos os homes poñíanse en pé tal si foran guiados a morte mais noble: a que os levaba a Grande Verdad.

No Chao Cimeiro había grandes fogatas prendidas e a xente do pueblo bailaba o redor. Era a Festa da Lugnasad . Itug desde lonxe miraba na noite esos lumes, esa festa ofrecida pros Astros e a Terra. Os druidas sentados o lado da xente non falaban e taban serenos. Eles eran os guías de todalas tribus do Castro.

Os bardos tocaban muiñeiras facendo quo aire vibrara nas ramas dos altos pradairos.
Había iu-hu-hus galaicos e astures e a sidra corría, e xuntábanse todos nun múxico grupo.

Itug o guerreiro recordaba o tempo en que él e a sua moza bailaban nas danzas dos ritos da Sega, das Sementeiras, da Terra e dos Solsticios de vrau. E ahora taba solitario polo gusto, mais sabía que taba no camín da Santa Libertad logo de luitar contra os forasteiros invasores que pregaban nos templos de pedra e vivían nas costumbres paganas e nos falsos formalismos hipócritas.. Mais esa luita levarra a sua xente polo medio dos vellos negrillos hasta un despertar cunha nova e magnífica alba do mundo na paz e irmandad.

A Itug lle costaba de crer que os señores de pra aló dos altos montes pregaban a dioses feitos por eles en casas de mármol en contas de facelo nos montes, no castro, nos rius, ou nas fontes, que son os templos da paz sin fronteiras onde o guerreiro fidel é levado as rodeiras dos luceiros no Ceo nas noites claras desde o medio do corro de pedras.

O sabido maiestro Aibrub, o Gran Druida, un vello guerreiro, enseñóulle o respeto por toda las vidas, inda as das herbas pequenas, e a seguir sempre e con todas as cousas o que enseña a Natura. E si había que coller algua cousa da misma, debía volverllo aunque de outra manera o sou peito materno.

Mais non creian así aqueles homes de praló dos altos montes, quenes non respetaban nin rebolos nin chopos, e facían grandísimos templos e luxosos palacios pros sous reis e sous papas.
Así nunca poderán achegar o mundo verde e verdadeiro onde tá o principio de todas as formas, pois o sagrado elixir namais brota no fondo do comulgo con todo ser vivo.

Itug sentíu un ruido que lle recordou outro tempo en que houbo luita fera e cruenta, cuando a sua muller facía frente os que invadiran o Castro. El taba no monte e cuando baixou víraa xa moribunda no prado das Moas.
Os cascos dos asturcones resoaban arimándose o castro e viuse relampaguea-la espada de Itug o lume das fugueiras e soubo que xa lle chegara a sua quenda. Os druidas levantáronse chamando polas forzas do vento, dos teixos , das encinas ,dos negrillos, dos castañeiros, dos robles...Todos os homes foron a unha a chamada dos druidas e cas suas cuirazas de ferro forradas con pel de becerro saíron pra Pena Alta, facendo chocá-las espadas, as fouces, os mazos, os machados e as rodelas de ferro.

E o Xenio da guerra entrou neles o sentir o tocar dos tambores e as gaitas retumbando nas paredes dos montes camposos e das escaleiriñas do Ceo, e chamando desde enriba a luitar pola Libertad hasta ter dulce morte.
Taban xa no peor da batalla e sentiron que non había rencor nin instinto de dominio nin morte. A voz imperiosa da terra xamaba pola volta de algúis. As espadas baixaban como rayos e cunha forza que espantou os riños invasores. Acabouse a luita. As lexiois forasteiras sentiron todaloa raza do poder do Esprito de Lugh . E fuxiron a escape polo valle do Burbia sin parar hasta pasados os vados do Sil.


Cuando o Sol do novo día alumaba xa cedo na mañá, oiuse un canto que foi facéndose grande ca xente que se xuntaba no corro. Non cantaban a Vitoria nin os mortos de mutos nas valiñas e ucedos por onde fora a refrega.
Cantaban por haber conseguido manter os sous homes e montes no Conocemento verdadeiro e na Libertad sagrada. Ofreceron a Vitoria as pedras do Castro, o Encinal, os paxaros da Valiña, as terras do Noguedo, as nogais dos Entralgos, os cireixos da costa, as augas da Lameira, a todo o que mantiña nos sous peitos nobles as enerxías da Terra e que guiaban polo camín verdadeiro dos Druidas.

Cantando baixaron hasta mais aló dos prados do Pedragalón levando o lombo os que cayeran. Fixéronlles a despedida e pousaron os sous corpos no Burbia sagrado pois así volvíanllos a Terra en forma de pedriñas de ouro. E sabían que o sou recordo duraría por sempre como perduran aquelas muxicais augas eternas E todolo pueblo xuntouse esa noite o redor dunha lume, dunha gran fogueira e, dentro dun corro de pedras gigantes, fixeron as honras os guerreiros que tarán xa por sempre no recordo das tribus .

Itug, o bardo guerreiro taba dereito no medio de todos.
Eilí entre os sous irmaus, xentes sin medo nin ataduras, debaixo dun Ceo de lueceiros, o Xenio dos celtas apodérase dél.

Itug colleu a gaita e mentras dela saían as noutas divinas cantou:



De muy lonxe veño traíndo conmigo


Todo o que foi
Antes do primeiro alento.
Como o vento no medio do monte
Atopei cama e comida.
Eilí mismo a Noite
fíxome o sou millor querido
Pois nin siquera a sombra mais oscura
pode tapar os máximos secretos.

Soyo o mazo que escacha o aceiro das fortes cadeas,
Soyo a cacha sagrada
Que invoca o fumeiro que brota do lume.
Soyo a mau do guerreiro,soyo o alto invisible
desde onde abalánzase a aiga
a conquista-lo ceo

Soiche Lugh, a inspiración mairande
e quen en mi se perde
atopa o Universo